MAAK KENNIS VIA MIJN BLOGS.

2026-04-28

DOES ARTIFICIAL INTELLIGENCE KILL IMAGINATION?

Sir Ken Robinson stelde ooit een vraag die wereldwijd bleef hangen: Do schools kill creativity? In zijn gelijknamige TED Talk hield hij een krachtig pleidooi voor iets wat we vaak onderschatten: het vermogen om te verwonderen, om creatief te durven zijn en om fouten niet te vermijden, maar te omarmen als essentieel onderdeel van leren. Zijn boodschap was helder. Creativiteit is geen luxe. Het is een fundamentele menselijke capaciteit. Maar systemen—zoals onderwijs en later het bedrijfsleven—hebben de neiging om die capaciteit eerder te onderdrukken dan te ontwikkelen. We leren al vroeg dat er juiste en foute antwoorden zijn. Dat fouten iets zijn om te vermijden. Dat zekerheid belangrijker is dan experiment.

En nu staan we op een nieuw kruispunt. Niet alleen systemen, maar ook technologie speelt een steeds grotere rol in hoe wij denken, creëren en werken. De vraag is dan ook onvermijdelijk: versterkt Artificial Intelligence deze ontwikkeling, of doorbreekt het haar?

De verleiding van het juiste antwoord
Artificial Intelligence biedt snelheid, gemak en ogenschijnlijk perfecte antwoorden. Het helpt ons schrijven, analyseren, structureren en zelfs creëren. In veel opzichten is het een krachtig hulpmiddel. Maar er zit een keerzijde aan die kracht.

Wanneer we AI gebruiken als vertrekpunt in plaats van als hulpmiddel, verschuift er iets fundamenteels. We beginnen ons denkproces niet meer bij een open vraag, maar bij een gegenereerd antwoord. De fase van verwondering, waar creativiteit ontstaat, wordt ingekort of zelfs overgeslagen.
Vooral bij jonge professionals zie ik dit steeds vaker. Niet omdat ze niet creatief zijn, maar omdat ze gewend raken aan directe output. Waarom tijd besteden aan verkennen, twijfelen en proberen, als een systeem binnen seconden iets bruikbaars oplevert?
Maar creativiteit laat zich niet versnellen zonder verlies.

Verwondering als startpunt
Wat Sir Ken Robinson zo scherp benoemde, is dat creativiteit begint met ruimte. Ruimte om niet te weten. Ruimte om te experimenteren. Ruimte om fouten te maken zonder directe consequenties. Verwondering speelt daarin een cruciale rol. Het is het vermogen om iets te zien zonder het meteen te willen verklaren. Om vragen te stellen zonder direct naar antwoorden te zoeken. In een wereld waarin AI ons continu antwoorden aanreikt, wordt dat vermogen minder vanzelfsprekend. We raken gewend aan invulling, in plaats van leegte. Aan richting, in plaats van exploratie. Maar zonder die fase van verwondering ontstaat er geen echte originaliteit.

Fouten als voorwaarde voor groei
Een van de meest krachtige inzichten uit Robinsons verhaal is dat je niet creatief kunt zijn als je bang bent om fouten te maken. Fouten zijn geen bijproduct van creativiteit; ze zijn de voorwaarde. Toch zijn we in veel professionele omgevingen nog steeds gericht op het minimaliseren van fouten. Efficiëntie, voorspelbaarheid en controle staan centraal. AI past perfect in dat plaatje: het helpt ons sneller en nauwkeuriger te werken. Maar als we niet oppassen, versterken we daarmee precies datgene wat creativiteit in de weg staat.

Wanneer AI wordt ingezet om fouten te voorkomen, in plaats van om van fouten te leren, verschuift de focus van ontwikkeling naar optimalisatie. En optimalisatie is zelden de bron van vernieuwing.

De rol van bewust gebruik
De kernvraag is dus niet of Artificial Intelligence verbeelding doodt. De echte vraag is: hoe gebruiken wij het? AI kan een krachtige sparringpartner zijn. Het kan ons uitdagen, nieuwe perspectieven bieden en ons helpen verder te denken. Maar dat werkt alleen als er eerst iets is om mee te werken—een eigen idee, een eigen invalshoek, een eigen poging. Wanneer we AI inzetten zonder eerst zelf te denken, verliezen we iets essentieels. Niet alleen het resultaat verandert, maar ook ons vermogen om überhaupt nog tot originele ideeën te komen.

Creativiteit is, net als een spier, iets wat je moet blijven trainen.

Van efficiëntie naar ontwikkeling
Wat we vandaag nodig hebben, is een verschuiving in hoe we kijken naar leren en werken. Niet alleen gericht op efficiëntie en output, maar op ontwikkeling en groei. Dat betekent ruimte maken voor experiment. Voor het onaffe. Voor ideeën die nog nergens op lijken. Het betekent dat we fouten niet alleen accepteren, maar actief waarderen als onderdeel van het proces.

Voor organisaties en onderwijsinstellingen ligt hier een duidelijke uitdaging. Als we blijven sturen op snelheid en foutloosheid, zullen mensen technologie gebruiken om precies dat te leveren. Maar als we ruimte creëren voor creativiteit, ontstaat er iets anders.
Dan wordt AI geen vervanging van denken, maar een versterking ervan.

De verantwoordelijkheid van het individu
Tegelijkertijd ligt er ook een verantwoordelijkheid bij onszelf. We kunnen ervoor kiezen om AI bewust te gebruiken. Om eerst zelf na te denken, te schetsen, te proberen—en pas daarna technologie in te zetten.
Dat vraagt om discipline. En misschien nog wel meer om moed.

De moed om niet direct het beste antwoord te willen. 
De moed om iets te maken dat nog niet goed is. 
De moed om te falen.

Maar precies daar, in die ruimte, ontstaat iets wat geen algoritme kan repliceren: echte, menselijke creativiteit.

Tot slot
De vraag “Does Artificial Intelligence kill imagination?” heeft geen simpel ja of nee als antwoord.
Artificial Intelligence op zichzelf is neutraal. Maar onze manier van gebruiken is dat niet.

Als we technologie inzetten om onzekerheid te vermijden, om fouten uit te sluiten en om het denkproces te verkorten, dan ondermijnen we ons eigen creatieve vermogen. Dan versterken we precies datgene waar Ken Robinson ons jaren geleden al voor waarschuwde. Maar als we AI bewust gebruiken—als aanvulling in plaats van vervanging—dan kan het juist bijdragen aan een nieuwe vorm van creativiteit. 

In mijn werk rondom Professioneel Persoonlijke Ontwikkeling, onder andere via de RFBP-methode en binnen IVA Business School in de opleiding Ondernemerschap en Business Management, staat dit principe centraal. Het gaat niet alleen om wat je kunt, maar om hoe je denkt. Hoe je vragen stelt. Hoe je omgaat met onzekerheid. Misschien ligt de echte uitdaging niet in technologie, maar in onszelf.

Durven we nog te verwonderen?
Durven we nog te proberen?
Durven we nog fouten te maken?

Want zonder dat… wordt zelfs de slimste technologie uiteindelijk heel voorspelbaar.